Close

Not a member yet?Register now and get started.

lock and key

Sign in to your account.

Account Login

Ανοιχτή επιστολή προς τον εκπαιδευτικό. Α. Ράπτης

12 Mar. 2013 Posted by aristotle

Αγαπητέ συνάδελφε,
Πέρασε ήδη μια κρίσιμη τριακονταετία και το ζήτημα της αξιοποίησης των ΤΠΕ στην εκπαίδευση – παρά τη γενναία οικονομική υποστήριξη της ΕΕ - δεν έχει ακόμη προχωρήσει στο βαθμό και στην κατεύθυνση που θα θέλαμε. Ένας από τους λόγους αυτής της υστέρησης, είναι ότι στη χώρα μας άργησε να γίνει αντιληπτή από την κεντρική εκπαιδευτική ηγεσία η ανάγκη σύνδεσης των ΤΠΕ με τις σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και της ανταπόκρισης στις νέες προκλήσεις που αυτές παρέχουν για τον επιθυμητό μετασχηματισμό της εκπαιδευτικής διαδικασίας. (Προφανώς το πρόβλημα της αξιοποίησης των ΤΠΕ στην εκπαίδευση δεν είναι άσχετο με τα προβλήματα του εκπαιδευτικού μας συστήματος, των οποίων τα αίτια είναι βαθύτερα, ιστορικά και κοινωνικά).

Εκτός ίσως από ορισμένες ενέργειες που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια (κυρίως με την κατασκευή και προώθηση στα σχολεία ορισμένων προτύπων διερευνητικού εκπαιδευτικού λογισμικού και με τη δουλειά που έχει γίνει στο πλαίσιο των επιμορφωτικών σεμιναρίων ΠΑΚΕ) γενικά οι κυβερνήσεις αυτής της τριακονταετίας υιοθέτησαν μία τεχνοκεντρική προσέγγιση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, έχοντας ως συμβούλους εμπειρογνώμονες τεχνοκράτες, που προέρχονταν ως επί το πλείστον από διάφορα τεχνολογικά ιδρύματα, ενώ η ουσιαστική συνεργασία του ΥΠΕΠΘ με τα καθ’ ύλην αρμόδια πανεπιστημιακά τμήματα άργησε να εδραιωθεί. Έτσι χάθηκε πολύτιμος χρόνος απόκτησης εμπειρίας για την ουσιαστική αναδιοργάνωση της εκπαίδευσης και για την ετοιμότητά της να χρησιμοποιήσει τις ΤΠΕ ως μετασχηματιστικό εργαλείο και όχι ως μέσο ενίσχυσης του παραδοσιακού μοντέλου διδασκαλίας.  

Ενέργειες και πόροι αναλώθηκαν άκριτα και - κατά προτεραιότητα - προς τεχνολογικές κατευθύνσεις, γεγονός που δείχνει ότι οι έχοντες λόγο στη λήψη αποφάσεων είχαν αγνοήσει ή υποτιμήσει τη σημασία και τον ποιοτικό χαρακτήρα του μετασχηματισμού της εκπαίδευσης μέσω του μετασχηματισμού των αντιλήψεων και των εμπειριών των ίδιων των εκπαιδευτικών, αλλά και τη δυσανάλογα μεγάλη δυσκολία αυτού του εγχειρήματος, σε σχέση με εκείνη του τεχνολογικού εξοπλισμού των σχολείων.  

Τέτοια παραδείγματα είναι πολλά:

  1. Έμφαση στον εντυπωσιασμό με τις αγορές υπολογιστών, που παλαιώθηκαν γρήγορα, χωρίς να έχει προηγηθεί κατάλληλη εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, ενώ η μερική και μονοδιάστατη επιμόρφωση των 40 ημερών που πραγματοποιήθηκε αρχικά, αποδείχθηκε κατώτερη των περιστάσεων.
  2. Η ένταξη του υπολογιστή στην εκπαίδευση, αρχικά, μόνον με το ρόλο του ως γνωστικού αντικειμένου, πολιτική που ακολουθήθηκε στη συνέχεια, ακόμη και στο δημοτικό!  
  3. Η γενικευμένη αγορά των ατομικών φορητών υπολογιστών (Νotebooks) με το σύνθημα «κάθε παιδί και υπολογιστής», χωρίς να έχει προηγηθεί κανονική μελέτη σκοπιμότητας και, κυρίως, χωρίς σχεδιασμό του πλαισίου μέσα στο οποίο η χρήση τους θα μπορούσε να ενταχθεί. (Με τα κονδύλια που δαπανήθηκαν από τη συνεισφορά του φορολογούμενου πολίτη στα πρόθυρα της οικονομικής κρίσης, θα μπορούσαν να είχαν προωθηθεί ακόμη περισσότερο τα προγράμματα της ενδοσχολικής επιμόρφωσης, καθώς και της υποστήριξης των σχολικών συμβούλων και των εκπαιδευτικών για την ανάπτυξη βιώσιμων πρακτικών εμπειριών σε συνδυασμό με την ανανέωση της θεωρητικής τους κατάρτισης και με την εμπλοκή τους σε αυθεντικές δράσεις κατασκευής καινοτόμου έργου).   
  4. Παρόμοια αδιέξοδα παρουσιάζονται και με την αγορά διαδραστικών πινάκων, για τη χρήση των οποίων άργησε να δημιουργηθεί κατάλληλο εκπαιδευτικό λογισμικό, αλλά και η ανάλογη εμπειρία για την παιδαγωγική τους χρήση από τους εκπαιδευτικούς.
  5. Ο διορισμός καθηγητών πληροφορικής στα Δημοτικά Σχολεία. Αν αυτοί οι καθηγητές είχαν το ρόλο της τεχνολογικής υποστήριξης των εργαστηρίων και της συνεργασίας τους με τους εκπαιδευτικούς για την πραγματοποίηση καινοτόμων εφαρμογών στο σχολείο με την παράλληλη ανταλλαγή γνώσεων της ειδικότητάς τους, δεν θα υπήρχε κανένα πρόβλημα. Το να αναλάβουν όμως άσχετοι με τη διδασκαλία παιδιών αυτής της ηλικίας να τα μυήσουν σε έννοιες της πληροφορικής και του τεχνολογικού αλφαβητισμού και μάλιστα χωρίς καμία πρόσθετη παιδαγωγική επιμόρφωση και σε απομόνωση από τους συναδέλφους τους δασκάλους στο σχολείο, είναι μία πολύ ατυχής κίνηση και τροχοπέδη για την ουσιαστική αναβάθμιση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης σε αυτόν τον τομέα, αλλά και για το όραμα του παιδαγωγικού μετασχηματισμού του σχολείου, γενικότερα.

  Από την άλλη πλευρά, οι αντιφάσεις και η απόσταση ανάμεσα στις προθέσεις των εκπαιδευτικών σχεδιαστών (π.χ, φιλοσοφία των Α.Δ.Ε.Π.Σ) και στις πρακτικές πολιτικές τους, ανάμεσα στις εκσυγχρονιστικές τους προσπάθειες και στην εμμονή τους στη διατήρηση των συγκεντρωτικών τάσεων του εκπαιδευτικού μας συστήματος, ορθώνουν επί πλέον εμπόδια στους εκπαιδευτικούς που έχουν όλη τη διάθεση να δράσουν δημιουργικά, έστω και χωρίς την απαιτούμενη βοήθεια.

Από το 1993, ως μέλος ΔΕΠ του Παιδαγωγικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών, μαζί με τους μεταπτυχιακούς μας φοιτητές, δίναμε καθημερινή μάχη για την παιδαγωγική αξιοποίηση των ΤΠΕ και καταφέραμε πάρα πολλά.

Πολλά όμως από τα πακέτα εκπαιδευτικού λογισμικού, που παρήχθησαν από τους εκπαιδευτικούς στο πλαίσιο των σπουδών τους τα χρόνια αυτά, έμειναν ανεκμετάλλευτα, αν και θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ως καλές πρακτικές δημιουργικών εκπαιδευτικών και, με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους, να αποτελέσουν πρότυπο για εφαρμογή, ανάλυση και αξιολόγηση στην εκπαιδευτική πράξη, ελλείψει αρκετών προτύπων σε αυτό τον τομέα. Το υπουργείο Παιδείας με χρηματοδότηση και σχετικούς διαγωνισμούς προώθησε στα σχολεία εκπαιδευτικό λογισμικό που, στις κοινωνικές επιστήμες τουλάχιστον, είναι ως επί το πλείστον συμπερι-φοριστικού τύπου και χωρίς να συνοδεύενται από κατάλληλα εκπαιδευτικά σενάρια μάθησης.

Για να μην πάει χαμένη αυτή η αξιόλογη δουλειά, δημιούργησα την νέα ιστοσελίδα "Οι ΤΠΕ στην Εκπαίδευση" με την ελπίδα ότι θα φανεί χρήσιμη σε όλους τους εκπαιδευτικούς που ενδιαφέρονται και εργάζονται πάνω στην παιδαγωγική αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση.

Ο ιστότοπος αυτός, που βρίσκεται σε συνεχιζόμενη ανάπτυξη, περιλαμβάνει ενημερώσεις, δημοσιεύσεις εργασιών, εκπαιδευτικό υλικό, σενάρια μάθησης, καλές πρακτικές, χώρο ειδικό για επιστήμονες, όπου θα μπορούν να αναρτούν τα δικά τους έργα, συζητήσεις, συνδέσμους που παραπέμπουν σε ενημερωτικές διευθύνσεις κ.ά.

 Στην ιστοσελίδα αυτή έχουν ήδη αναρτηθεί ορισμένες αξιόλογες παιδαγωγικές δραστηριότητες για την αξιοποίηση των ΤΠΕ σε διάφορα μαθήματα, ενότητες εκμάθησης εργαλείων, σενάρια μάθησης και πολλές άλλες εφαρμογές, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από παιδιά του Δημοτικού σχολείου και Γυμνασίου, από φοιτητές, εκπαιδευτικούς και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς. Ελπίζουμε ότι στο μέλλον θα αρχίσουν να αναρτώνται εκεί παιδαγωγικές δραστηριότητες και των ίδιων των ενεργεία εκπαιδευτικών, οι οποίες μπορούν να αξιολογούνται από τους συναδέλφους τους και να αναρτώνται στη σελίδα αυτή.

Από τα εκπαιδευτικά λογισμικά που έχουν προς το παρόν αναρτηθεί και μπορούν να δώσουν παιδαγωγικές ιδέες στους εκπαιδευτικούς ή και αφορμή για βελτιώσεις των ιδεών αυτών, ξεχωρίζουν τα παρακάτω:

  1. Τα μυστικά του κάστρου (Βυζαντινή ιστορία)
  2. Η Άλωση της Πόλης (Βυζαντινή ιστορία)
  3. Το σύννεφο έφερε βροχή (Περιβάλλον)
  4. Τα πέντε τσιγάρα (Κοινωνικό)
  5. Ο Ζώης και η Ζωή σε μια νέα αρχή (Σεξουαλική διαπαι-δαγώγηση)
  6. Ανάλεκτα Παιδαγωγικών Δραστηριοτήτων (Δραστηριότητες που περιλαμβάνει το βιβλίο «Μάθηση και Διδασκαλία στην Εποχή της Πληροφορίας»)
  7. Εικαστική αγωγή (ΤΠΕ και Εικαστικά, Ο Κόσμος των Χρωμάτων) και πολλά άλλα

Θεωρώντας τη γνώμη σας πολύ σημαντική, θα ήθελα να σας παρακαλέσω, αν ενδιαφέρεστε, να επισκεφτείτε τον ιστότοπο αυτό, για να διαμορφώσετε δική σας άποψη, να προτείνετε ιδέες για βελτίωση, να δημοσιεύσετε, ενδεχομένως, έργο δικό σας ή των εκπαιδευτικών που υποστηρίζετε και, αν τον βρείτε χρήσιμο, να τον συστήσετε στους εκπαιδευτικούς της περιφέρειά σας για να δοκιμάσουν ορισμένες εφαρμογές και, γενικά, για να συμβάλουμε όλοι μαζί στην κατασκευή και το διαμοιρασμό εμπειρίας που σχετίζεται με τη δημιουργική αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση.

Με εκτίμηση

Αριστοτέλης Ράπτης

Ομ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών

Comments

Submitted by aristotle on Tue, 03/12/2013 - 17:46 #

Αξιότιμε κ. Ράπτη.

Παρακαλώ δεχθείτε τα συγχαρητήριά μου για τη σελίδα σας. Επιτρέψτε μου, με αφορμή την επιστολή σας να παραθέσω τα παρακάτω:

Θεωρώντας ότι η οικονομική κρίση που βιώνουμε, όσο τραγική και αν είναι, είναι λιγότερο σημαντική σε σχέση με την πολιτισμική μας κρίση, θα προσπαθήσω να διατυπώσω τις αιτίες που αναγκαστικά μας οδηγούν όλους στο άγχος για την πραγματική θέση των ΤΠΕ και σε μια εύλογη αποσπασματικότητα.

Για όσο χρόνο, ως κοινωνικό σύνολο, δεν αποφασίζουμε για το τι πραγματικά ζητάμε από τους μαθητές μας και αδυνατούμε να οραματιστούμε το νέο ουμανιστικό ανθρώπινο μοντέλο, θα ζούμε ανάμεσα σε συνεχείς αντιφάσεις, χωρίς τη δυνατότητα να δουλέψουμε όλοι μαζί και να δημιουργήσουμε ένα ευρύ και καθολικά αποδεκτό σύστημα. Η σύγκρουση ενός οραματικού σχεδιασμού με τα μέτρια βιβλία, τα ανακόλουθα και χωρίς λογική προγράμματα σπουδών καθώς και της άστοχης και αποσπασματικής επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών και των στελεχών της εκπαίδευσης, οδηγεί στις αλήθειες της επιστολής σας.

Απλώς, προσπαθώ να πω ότι το πρόβλημα είναι πολύ βαθύ. Αν ανακουφιζόταν, μέσα από μια απλή φυσική λογική θεώρηση, η σχέση του μαθητή με τη χαρά του κόσμου (εννοώ τη χαρά της γνωριμίας του με τον κόσμο μέσω του εκπαιδευτικού συστήματος) όλα θα μπορούσαν να φωτιστούν και να σχεδιαστούν με τρόπο που θα εξυπηρετούσε ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό μοντέλο. Εκεί, ο μαθητής, θα στενοχωριόταν αν μια μέρα ήταν αναγκασμένος να παραμείνει σπίτι (καθηλωμένος από μια γρίπη π.χ.) και δεν θα μπορούσε να βιώσει τη χαρά των σπουδών του με τους συμμαθητές του.

Για την επίτευξη των παραπάνω χρειάζεται μια κοσμογονική αλλαγή νοοτροπιών και θέσεων ενώ παράλληλα απαιτείται ύπαρξη οράματος.

Σας γνωστοποιώ και τη δική μου σελίδα (http://users.sch.gr/skarakis/) που σχεδιάστηκε με τις μέτριες γνώσεις που έχω στην πληροφορική. Είναι μια σελίδα αποκλειστικά για τους ΠΕ08 (καθηγητές εικαστικών). Από τον ιστότοπο αυτό ένας εκπαιδευτικός των εικαστικών μπορεί: να ενημερωθεί για τις νέες εξελίξεις στην εκπαίδευση, να δημοσιεύσει άρθρα του ή δουλειές των μαθητών του, να βρει αφορμές και να ανοίξει ένα παράθυρο στον κόσμο των παιδιών (Επιλογές από τον Κόσμο), να επιμορφωθεί με μια απλή αλλά, πιστεύω χρηστική, πλατφόρμα, με τη μέθοδο της εκπαίδευσης από απόσταση κλπ.

Στην σελίδα ̈Άρθρα Εκπαιδευτικών ̈ θα βρείτε και ένα άρθρο με το σύστημα Cautor που είχε κατατεθεί στην επιτροπή Μπαμπινιώτη. Το άρθρο αυτό, κακοποιημένο όμως, αποτέλεσε και την αρχή για το νέο σχολείο. (Φυσικά το Υπουργείο Παιδείας δεν πρόκειται ποτέ να το παραδεχθεί). Ο οδηγός σπουδών, που προτείνεται μέσα από το άρθρο, απαλλάσσει τους μαθητές μας από την τεράστια πέτρα που έχουμε φορτώσει στους ώμους τους και επιτρέπει ένα καθολικό σχεδιασμό ενός συστήματος όπου το κάθε τι έχει πια τη θέση του.

Με τιμή
Ο Σύμβουλος Εικαστικών Α.Μ.Θ.

Γιάννης Σκαράκης