Close

Not a member yet?Register now and get started.

lock and key

Sign in to your account.

Account Login

Πως χάσαμε μια ακόμη ευκαρία ουσιαστικού εκσυγχρονισμού

27 Jun. 2013 Posted by aristotle

Απόσπασμα από το βιβλίο "Στην κόψη του σπαθιού και του στοχασμού"

Έχουν περάσει ήδη τριάντα χρόνια από τότε που τα σχολεία των ευρωπαϊκών χωρών αξιοποιούν τους υπολογιστές για τον μετασχηματισμό της εκπαίδευσης, έχοντας αντιληφθεί ότι η αξία της εισαγωγής της ψηφιακής εκπαιδευτικής τεχνολογίας στο σχολείο δεν έγκειται τόσο στην τεχνολογική γνώση της χρήσης του υπολογιστή, όσο στις δυνατότητες που αυτή παρέχει για την αλλαγή των προτύπων διδασκαλίας σε όλα τα μαθήματα και για τη διευκόλυνση της μάθησης, εφόσον η τεχνολογία χρησιμεύσει όχι ως αυτοσκοπός, αλλά ως γνωστικό, παιδαγωγικό εργαλείο. Με αυτόν τον τρόπο μόνον αναμένεται να συμβάλει η νέα τεχνολογία, σε συνδυασμό και με άλλες μεθοδολογίες, στον μετασχηματισμό της εκπαίδευσης και στο πέρασμα του σχολείου από τα παραδοσιακά στα μεταβιομηχανικά εκείνα μοντέλα εκπαίδευσης, που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των καιρών και συγχρόνως πραγματώνουν σημαντικές παιδαγωγικές ιδέες και αρχές, οι οποίες δύσκολα μπορούσαν να εφαρμοστούν στο σχολείο του χθες.

Παρ’ όλα αυτά, οι προτεραιότητες των πολιτικών σχεδιαστών της εκπαίδευσης για πολλά χρόνια περιορίζονταν απλώς στην προμήθεια υπολογιστών για την εκμάθηση του «κομπιούτερ», αγνοώντας τις πρωτόγνωρες δυνατότητες που παρέχουν οι νέες τεχνολογίες για την υποβοήθηση της μάθησης των μαθητών και γενικά για την αναβάθμιση του μαθησιακού περιβάλλοντος μέσα στο σχολείο. Οι δυνατότητες αυτές βέβαια ελάχιστα είναι γνωστές στον πολύ κόσμο, που γνωρίζει μόνο κάποιες από τις διευκολύνσεις του Ιντερνέτ. Και αυτό είναι κατανοητό. Δεν θα έπρεπε όμως να τις αγνοούν και να τις απαξιώνουν και οι φορείς της πολιτικής ηγεσίας, που έπαιρναν αποφάσεις και ασκούσαν εκπαιδευτική πολιτική επί δεκαετίες στη χώρα μας, παρόλο που όλοι στον χώρο αυτόν είχαμε αρχίσει να βλέπουμε - τόσο μέσα από τη διεθνή βιβλιογραφία, όσο και μέσα από τα δικά μας προγράμματα - απτά παραδείγματα διδακτικών επιτευγμάτων μέσω του εργαλειακού ρόλου των νέων τεχνολογιών. Είναι χαρακτηριστικό πως, κάθε φορά που οι υπουργοί και οι πρωθυπουργοί ανακοίνωναν την πρόοδο της εισαγωγής των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση, με υπερηφάνεια αρκούνταν στην ανακοίνωση του αριθμού των υπολογιστών και των εργαστηρίων στα σχολεία και στις αποφάσεις για διορισμό καθηγητών Πληροφορικής στα δημοτικά σχολεία, ξοδεύοντας με τα μέτρα αυτά τα χρήματα του ελληνικού λαού για τεχνικά ζητήματα και όχι εκεί που πραγματικά θα είχε ουσιαστικά, πολλαπλασιαστικά και αειφόρα αποτελέσματα, δηλαδή στην ποιοτική αναβάθμιση του ρόλου του εκπαιδευτικού με αφορμή την επανεκπαίδευσή του σε θέματα διδακτικής που αξιοποιεί δημιουργικά τη σύγχρονη εκπαιδευτική τεχνολογία.

Όμως σήμερα βλέπουμε πως τα μηχανήματα γρήγορα ξεπεράστηκαν και ότι η αγορά τους ήταν υπόθεση ενός έτους. Το χτίσιμο όμως του καλού δασκάλου και της μορφωτικής υποδομής στην εκπαίδευση αποδείχθηκε υπόθεση πολύ πιο δύσκολη και πιο χρονοβόρα και η τυχόν υστέρηση σε αυτό το επίπεδο ποτέ δεν θα μπορέσει να αντισταθμιστεί με τις τεχνολογικές προμήθειες. Το φαινόμενο αυτό παραπέμπει σε εκπαιδευτικά και κοινωνικά μοντέλα υπανάπτυξης, που χαρακτηρίζονται από νεοπλουτίστικες συμπεριφορές, οι οποίες δεν στηρίζονται σε γερές επιστημονικές και πολιτιστικές βάσεις. Όπως δεν αγοράζει κάποιος επιθυμητή γνώση και πολιτιστική εμπειρία με την αγορά πανάκριβου ρολογιού ή αυτοκινήτου, έτσι δεν μπορούμε και να «αγοράσουμε παιδεία» με την προμήθεια μηχανημάτων και μόνον, τη στιγμή μάλιστα που τα ήδη υπάρχοντα παραμένουν αναξιοποίητα. Χαρακτηριστική ήταν η έκκληση που άκουγα από το στόμα εκατοντάδων εκπαιδευτικών: «Προς Θεού, κοιτάξτε να μας βοηθήσετε να μάθουμε τι να κάνουμε με αυτά τα μηχανήματα που έχουμε ή που πρόκειται να προμηθευτούμε. Τα εργαστήριά μας παραμένουν αναξιοποίητα, ή τα χρησιμοποιούμε με λάθος διδακτικό τρόπο!».

Προεκλογικά, στα πρόθυρα ακόμη της κρίσης του 2009, οι υπουργοί μοίρασαν στους μαθητές του Γυμνασίου ιδιότυπους φορητούς υπολογιστές, χωρίς να έχουν φροντίσει να μορφώσουν κατάλληλα τους εκπαιδευτικούς, με αποτέλεσμα τα παιδιά να τους πηγαινοφέρνουν στο σχολείο για να παίζουν μανιωδώς παιχνίδια και να χαζεύουν στο Ιντερνέτ ή απλώς για να μαζεύουν πληροφορίες εγκυκλοπαιδικής φύσεως. Μα με τις πληροφορίες δεν χτίζεται η γνώση. Χρειάζεται να μεσολαβήσουν πολύ περισσότερα πράγματα και αυτά είναι δουλειά των εκπαιδευτικών, που, όπως προαναφέρθηκε, δεν αρκεί να γνωρίζουν απλώς τη χρήση του υπολογιστή ή να εφαρμόζουν με κάποιο τρόπο τα συνήθη λογισμικά γενικής χρήσης, όπως είναι ο επεξεργαστής κειμένου, οι πολυμεσικές παρουσιάσεις, οι υπηρεσίες του Ιντερνέτ κ.τ.λ. Χρειάζεται να διαθέτουν πολύ περισσότερες και διαφορετικού είδους γνώσεις, δεξιότητες και διδακτικές στρατηγικές.

Το έτος 2000 εφοδίασαν το 70% των δημοτικών σχολείων με εργαστήρια υπολογιστών των 20 τεμαχίων. Όταν μια ικανή δασκάλα, απόφοιτος του μεταπτυχιακού μας προγράμματος με πολύ καλή ειδίκευση στην παιδαγωγική αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση, ζήτησε από τον διευθυντή του σχολείου να χρησιμοποιήσει το εργαστήριο μαζί με τους μαθητές της, για να ασχοληθούν με ένα εκπαιδευτικό λογισμικό, εκείνος τής το αρνήθηκε και της έδειξε μια επίσημη εγκύκλιο, που έλεγε ότι απαραίτητη προϋπόθεση για να κάνουν χρήση του εργαστηρίου ήταν ο δάσκαλος να έχει βεβαίωση μιας επίσημης «πιστοποίησης τεχνολογικής επάρκειας» από το Υπουργείο Παιδείας. Σημειωτέον ότι η πιστοποίηση δινόταν τότε και με την παρακολούθηση ενός ατελέστατου και αναποτελεσματικού προγράμματος επιμόρφωσης 40 ωρών που γινόταν για την εκμάθηση της απλής χρήσης των υπολογιστών, όπου οι συμμετέχοντες ομολογούσαν ότι δεν είχαν μάθει σχεδόν τίποτα. Η πιστοποίηση αυτή όμως, που εξαρτιόταν από διαδικασίες χρηματοδότησης από την ΕΕ, δόθηκε το 2005, δηλαδή πέντε χρόνια αργότερα και εν τω μεταξύ τα εργαστήρια έμεναν αχρησιμοποίητα. Ήταν κλειδωμένα για τους κλέφτες, αλλά και για τους εξειδικευμένους με μεταπτυχιακό δίπλωμα εκπαιδευτικούς. Την ίδια ώρα, οι ανεγκέφαλοι γραφειοκράτες του Υπουργείου Παιδείας έκριναν ότι οι δικοί μας μεταπτυχιακοί, που ήταν οι κατ’ εξοχήν ειδικοί για τη δουλειά αυτή στο δημοτικό και είχαν λάβει ολοκληρωμένη εκπαίδευση διάρκειας άνω των δύο ετών, δεν είχαν αυτό το δικαίωμα, αλλά το είχαν οι ανεκπαίδευτοι εκπαιδευτικοί που παρακολούθησαν τα σεμινάρια των 40 ωρών! Εν τω μεταξύ, στα πέντε αυτά χρόνια, οι υπολογιστές ξεπεράστηκαν και άρχισε η διαδικασία αγοράς καινούργιων.

Αυτά είναι δύο μόνο από τα πάμπολλα χαρακτηριστικά παραδείγματα από τα οποία ο Έλληνας μισθωτός και συνταξιούχος μπορεί να αντιληφθεί πώς έχουν ξοδευτεί τα λεφτά του για την Παιδεία σε αυτή τη χώρα.