Close

Not a member yet?Register now and get started.

lock and key

Sign in to your account.

Account Login

Κώστας Παπαγεωργίου

17 Sep. 2013 Posted by aristotle in Social Networks

Τούτες τις χρονιάρες ημέρες, είχα την τύχη, τη χαρά και την ικανοποίηση, να γίνω αποδέκτης, ενός αυτοβιογραφικού πονή­ματος, από το φίλτατο Αριστοτέλη Ράπτη. Ο συμπολίτης συγ­γραφέας (κατάγεται από τις Σταγιάδες), μέσα από το πολυσέλι­δο βιβλίο του, φανέρωσε μια σπάνια λογοτεχνική φλέβα και μια βα­θιά φιλοσοφική σκέψη. Υπολόγισα ότι οι πολλές ημέρες των αρ­γιών, είναι αρκετές να μου δώσουν τον αναγκαίο χρόνο να εν­τρυφήσω με άνεση στις σελίδες του χωρίς το άγχος της κλεψύ­δρας. Έκανα όμως λάθος. Ξεκινώντας την περιήγηση, κατάλαβα, από τις πρώτες σελίδες όπ είχα μπροστά μου ένα αποκαλυπτικό νrοκουμένrο. Δεν ήταν μόνο η γλαφυρή και ρέουσα γλώσσα του A. Ράπτη, ούτε η αφοπλιστική του εξομολόγηση, για το αν έπρε­πε να αποτολμήσει ή όχι την αποκάλυψη των μύχιων πτυχών της ζωής του που αύξανε το ενδιαφέρον μου για επισταμένη ανάγνωση. 'Ηταν ταυτόχρονα και το φιλοσοφημένο περιτύλιγμα των μίζερων ή ευτυχών στιγμών της ζωής του. O όποιος αναγνώστης, έχει έστω και αμυδρή γεύση μιας κάποιας παρόμοιας διαδρομής, όπως αυτή του Αρ. Ράπτη, είναι αδύνατο να κλείσει το βιβλίο πριν διαβάσει και την επόμενη... και την επόμενη και την... παρακάτω σελίδα. 'Ετσι, με ευχαρίσπηση, χωρίς καν να νιώσει και τον παραμικρό κάματο, ξημερώνει με το βιβλίο αυτό στα χέρια του.

Ομολογώ ότι το διάβασα απνευστί, μονορούφι, όπως το λέμε στην καθομιλούμενη. Σε κάποιες σελίδες στάθηκα ιδιαίτερα, για­τί εμπεριέχουν συμπυκνωμένη σοφία, απόρροια μιας Συσίφειας, εμπειρίας από τα προσωπικά του βιώματα. O Αρ. Ράπτης, προ­λογικά αναφέρει τους ενδοιασμούς από τους οποίους διακαιείχετο rφοκειμένου να αποτολμήσει το εγχείρημα της συγγραφής του:

«Τρόμαξα όταν πήγα να γράψω την πρώτη λέξη και ένιωσα μια ανατριχίλα, γιατί αναλογιζόμενος τα επιλεκτικά κομμάτια από το παρελθόν μου, που δεν είναι παρά μικρές ιστοριούλες, όλα αυτά μου φάνηκαν ότι ήταν απίστευτα μικρά. Οικεία μεν, αλλά αινιγμα­τικά, μυστηριώδη και μερικά να μοιάζουνε με ανοιχτές πληγές, που σε ξαφνιάζουν για το ότι δεν στάθηκε μέχρι τώρα δυνατόν επουλωθούν.

Όμως υrιήρχε και ένα άλλο πρόβλημα. Πώς να αποτυπώσω τα συναισθήματα μου αε χαρτί, όταν νιώθω πως δεν είναι προικισμένος να δίνω λογοτεχνικό νόημα στις λέξεις και τις ιδέες μου; Ένας ολόκληρος χρόνος πέρασε και πάλευα με την ιδέά για το πώς να καθίσω πρόσωπο με προσωπο με το συνεχώς αναπτυσσόμενο και εξελισσόμενο παιδί που κουβαλώ μέσα μου. Θα αντέξω αυπή τη σύγκρουση ή θα βγω λαβωμένος καπελώνοντας το;

Μια λύση υπάρχει, είπα μέσα μου: ν' αφήσω την καρδιά μου λεύτερη να γράφει ό,τι αυτή θέλει. Την καρδιά μου δεν τη φοβήθηκα ποτέ σrη ζωή μου, γιατί αυτή ξέρει να ξεφοβίζει τους στοχασμούς και να τους κάνει ποίηση.»

Και παρακάτω:

«Ένας Γολγοθάς ήταν ολόκληρη η ζωή μου. Πολλές φορές ένιωθα μπροστά μου ένα αδιαπέραστο τείχος, να βρίσκομαι σε ένα κλοιό και να μην μπορώ να ανασάνω, να με πνίγει το αδιέξοδο και η απόγνωση. Συνειδητηποιούσα τη φτώχεια μου, την ανέχειά μου, το αίσθημα να μην έχεις ένα δικό σου άνθρωπο να σου δώσει μια δραχμή για να ζήσεις και ένιωθα αθεράπευπα απογοητευμένος από τον κόσμο αυτό.

Μια ελπίδα μονάχα υπήρχε: ένα θαύμα. Κι έτρεχα στην εκκλη­σιά και πήγαινα κατευθείαν στην εικόνα της Παναγιάς. Ποτέ δεν προσευχόμουν σε άλλους αγίους ή στο θεό τον ίδιο. Τον Χριστό τον είχα πάντα μέσα μου και δεν χρειαζόταν να προσεύχομαι σ' Αυτόν. Πα­ρηγοριά μου ήταν πάντα η Παναγιά, ήταν η άλλη μου Μάνα. Και την τελενταία σπγμή, σαν από θαύμα, έβγαινα από κάθε αδιέξοδο.»

Από την ανάγνωση ωστόσο των παραπάνω αποσπασμάτων του βιβλίου αβίαστα προκύπτουν κάποια συμπεράσματα. Πρώτον ότι ο φόβος του συγγραφέα για μια.. μη ευπρεπή ή έστω υποφερτή λογοτεχνική έκφραση, ήταν αδικαιολόγητος.

Γιατί, αρκούσε η απλή καταγραφή των όσων συμβάντων προσωπικά εβίωσε, με απλά λόγια, χωρίς ωραιοποιήαεις, και λεκτικές διανθίσεις, ήταν ικανή να ενπυπωσιάσει (και να συγκλονίσει) ταν κάθε αναγνώστη. "Η αφπαοίδωτη περιγραφή των γεγονότων, όπως συμβαίνουν, έχει από μόνη της ξεχωριστό λογοτεχνικό βάρος", έγραφε πριν από χρόνια ο Γ. Σκαρίμπας, Τελικά ο Αρ. Ράπτης, απο­τόλμησε, και έγραψε (από καρδιάς) ένα αριστουργηματικό αυτο­βιογραφικό αφήγημα, που απεικονίζει γλαφυρότατα τη δική του στριφνή διαδρομή από τα γενοφάσκια του μέχρι τα σήμερα.

Το όλο βιβλίο απαρτίζεται από 15 επί μέρους κεφάλαια.

Όπως ήταν φυσικό ξεκινάει από τις "ρίζες" του (κεφ. 1ου).

Αναδράμει στο πολύ απάτέρο παρελθόν, γύρω στα 1760, ανα­ζητώντας στοιχεία για τη γενιά του.., προ-προ-προπάππου του, του Παπαστάμου. Για έναν προπάτορα από την Κόνιτσα, που έγραψε ιστορία για τον ηρωισμό και την τόλμη του, σε βάρος του Αγά της περιοχής, υπερασπιζόμενος την τιμή της μοναχοκόρης του! Με μια επιμελημένη και μεθοδική έρευνα βρήκε τη γενεαλογική του ακο­λουθία, χαρακτηριστικά της οποίας ήταν η έφεσή της προς την ιε­ροσύνη. Παπαδοκόρη και η μάνα του η Βάϊα, για την οποία ο Αρ. Ράπτης, αφιερώνει πολλές αμέτρητες σελίδες. Γιατί αυτή τον γα­λούχησε από τα σπάργανα, αυτή ήταν δίπλα του σπς πλέον δύ­σκολες ώρες της ζωής του, αυτή του έδινε κουράγιο και συμβουλές για να ξεπεράσει τις αβάσταχτες αντιξοότητες που συναντούσε στην πορεία του. Κάθε κενό που ένιωθε στη βασανιστική του δια­δρομή, για να ορθοποδήσει, το γέμιζε με το περίσσευμα της μη­τρικής θαλπωρής. Δεν χάνει ευκαιρία κάθε τόσο να επικαλείται το «αντίδωρό», της, ένα πολύτιμο κομμάτι από την καρδιά της τη με­γάλη.

Φύλακας-άγγελος και παρηγοριά του αυτή η ΜΑΝΑ, με κεφαλαία. Ήταν τόσο διακρπική, που δεν ήθελε να επιβαρύνει τη γιος της με τα δικά της τα προβλήματα, τα οποία ήταν ουκ ολίγα. Χαρακτηριστικό, όπ στα τελευταία της, χαροπαλεύοντας δεν ήθελε να ειδοποιήσουν τον Αριστοτέλη, να έρθει κοντά της για "τον τελευταίο ασπασμό', γιατί εκείνη την περίοδο ο γιος της βρισκόταν σε περίοδο εισαγωγικών εξετάσεων στο Πανεπιστήμιο. Δεν ήθελε να τον απασχολήσει για το... δικό της θέμα! 'Ηταν μια Μάνα Μοναδική, μια μάνα που άγγιξε ή ξεπέρασε σε ευαισθησία μητρικού φίλτρου, ακόμη και εκείνη τη συγκλονιστική μάνα του Ζαν  Ρισπέν.

Αφιέρωσα στη "Μάνα' περισσότερο χώρο, γιατί και ο Αριστοτέλης φρόντισε από όλο του σχεδόν το πόνημα να αναδίδεται έντο­νο το άρωμα της μητρικής στοργής και αγιοσύνης. Και στον βιολογικό του πατέρα, τον μπαρμπαμήτσιο (τον καπετάν Τσά­καλο της Εθν. Αντίοτασης) αναφέρεται ο συγγραφέας. Του ανα­γνωρίζει την ιδιαίτερη ευαισθησία του προς τον ιδεολογικό του χώρο-όπου ανάλωσε-σχεδόν όλη του την ικμάδα- παρά στον οι­κογενειακό, τον οποίο ποδηγετούσαν η μάνα του και ο παπάς παππούς του. Στο 2ο κεφάλαιο αναφέρεται στον Εμφύλιο Πό­λεμο. Μεταξύ των άλλων, εξυμνεί μια χαρακτηριστική θλιβερή μα και επώδυνη ιστορία που έζησε η μάνα του, δίπλα στην οποία ήταν και ο ίδιος νιάνιαρο τότε. Με τρανταχτά επιχειρήματα δικαιλογεί «γιατί ο θεάς ντράπηκε για τα δημιουργήματά του".

Στο κεφ. 3, αναλύει τα οικογενειακά του, τις μητρικές προ­φητείες και το "θαύμα" της Αγίας Ανάληψης που συνέβη στον ίδιο, ως απότοκο της φρίκης που εβίωσε και ο ίδιος με τη μάνα του, όπως πιο πάνω αναφέρεται.

Το κεφ. 4ο είναι αφιερωμένο στο νέο του περιβάλλον, μα­κριά απ' το χωριό του, στο Γυμνάσιο Καλαμπάκας .

Εκεί συναντά τον από «μηχανής θεό», το Γυμνασιάρχη τον Χρήστο Γεωργουσόπουλο. Είναι ένα συγγραφικό κομμάτι με πολλά ενδιαφέροντα και .. ευτράπελα μαζί.

Τη ζωή του στο οικοτροφείο της I.Μ. Τρίκκης και Σταγών, περιγράφει στο κεφ. 4ο. Εδώ δίδεται η ευκαιρία στον Αρ. Ρά­πτη, να επισημάνει ιδιαίτερα το ανεξιχνίαστο θέμα των... 'συμπτώσεων"! Συμπτωματικά συνάντησε (και γνωρίστηκε) στο γυμνάσιο Καλαμπάκας κάποιον συμμαθητή του (Αθ. Λιάσκο), συμ­πτωματικά, τον βρήκε μπροστά του, εντελώς αναπάντεχα, σε κάποιο δρόμο της Αθήνας, σε μια δαιδαλώδη και αφιλόξενη πόλη ανάμεσα σε δύο εκατομμύρια ανθρώπους, σε μια σπγ­μή απόγνωσης, αποφασισμένος να επιστρέψει στο χωριό του.

0 συμμαθητής του τον προώθησε στο καθολικό οικοτρο­φείο της Αθήνας! Οι αλλεπάλληλες συμπτώσεις που το τύχαιναν, κάθε φορά που στο δρόμο του ορθώνονταν οι πινακίδες με τη λέξη ΑΔΙΕΞΟΔΟ, τον προβλημάτισαν και κατά κανόνα τον ευνόησαν. Γράφει κάπου: «Ήταν από τις περιπτώσεις που τις έφερνα σαν παράδειγμα, όταν συχνά έλεγα αστειευόμενος, αλλά με το δέος που σου προκαλεί μια απροσδόκητη και σωτήρια σύμ­πτωση, ότι στη ζωή μου είχα πάντοτε έναν άγιο να με σώζει την τελευταία στιγμή". (σελ 127).

Στα επόμενα κεφάλαια ο συγγραφέας, αναφέρεται στο Γολ­γοθά των σπουδών του (κεφ. 8), στις γνωριμίες με ανθρώπους του πολιτισμού και της Τέχνης (κεφ.7), στη δική του Βεργίνα, το χωριά του,(κεφ. 8), ο στρατός (κεφ.9), στη Σκωτία για ανώ­τατες σπουδές με υποτροφία (κεφ. 10), στο Πολυτεχνείο και το Παιδαγωγικό Τμήμα του Πανεπιστημίου (κεφ. 11). Στο κεφ. 12, κάνει απολογισμό της προσωπικής συνεισφοράς του.

Τα υπόλοιπα κεφάλαια τοu βιβλίου (13,14,15) άπτονται φίιλοσοφικών προεκτάσεων. Αλλά πάντοτε επίκαιρες. Αφετηρία τους οι αρχαίοι φιλόσοφοι φτάνοντας μέχρι τις σημερινές αντιλήψεις των κοινωνικοπολιτικών και οικονομικών θεωριών.

Όλα αυτά φυσικά κάτω από το πρίσμα των προσωπικών αν­τιλήψεων και τη φιλοσοφία του συγγραφέα.

0 Αριστοτέλης Ράπτης, είναι ένας πολυτάλαντος άνθρω­πος και πανεπιστήμονας μαζί. Τελείωσε το μικρό πολυτεχνείο, με υπτροφία θήτευσε στο πανεπιστήμιο της Γλαακώβης, δίδαξε ως καθηγητής διαδοχικά απο E.M. Πολιπεχνείο, στο πα­νεπιστήμιο και για πολλά χρόνια ατο παιδαγωγικά Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Στο βιβλίο του καταθέτει το γιατί, ο Ηράκλειτος, αυτός ο ανεπανάληπτος και προφήτης φιλόσοφος έπαιξε σημαντικό ρόλο στη ζωή του. Διαβάζοντας το βιβλίο του, πιστεύω ότι και ο ίδιος συγγραφέας, φίλος Αρ. Ράπτης (χωρίς διάθεση καλακείας), είναι ένας προωθημένος επιστήμονας, σύγχρονος με συγκροτημένη φιλοσοφική, αναλυτική και συνθεπκή σκέψη. Το επαληθεύει η έως τώρα αταλάντευτη παιδαγωγική του πορεία. Το πόνημά του είναι ένα μανιφέστο και οδηγός πορείας για κάβε νέο που μπαίνει στις συμπληγάδες της ανάλγητης σύγχρονης κοινωνίας. Τη διαδρομή του συγγραφέα, τη βίωσαν αρκετοί από εμάς, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό. Αλλά ούτε τα ταλέντο διαθέτουμε να την περιγράψουμε, ούτε το κουράγιο να την επαναφέρουμε στη μνήμη μας. Υπ' αυτή την έννοια, φρονώ ότι ο Αρ. Ράτπης έγραψε ένα βιβλίο για όλους εμάς και τον ευχα­ριστούμε.

Τελειώνοντας θέλω να επισημάνω ότι ένα βιβλίο 446 σελί­δων, με περιεχόμενο μεστό από προσωπικές εμπειρίες και φι­λοσοφικά αξιώματα, δεν είναι δυνατό να αξιολογηθεί μέσα σε λίγες σειρές. Βασικός κίνδυνος είναι να μην γίνουν οι αναγκαίες και χρήσιμες επισημάνσεις, τα καίρια σημεία του, ως απο­φθέγματα ήθους και αισιοδοξίας, για όσους πασχίζουν να επι­βιώσουν (και να αναδειχθούν) μέσα σε μια κοινωνία από την οποία απουσιάζει η ετεροσυναίσθηση, σ' έναν κόσμο που θέ­λει να αγνοεί τη βασικότερη βιβλική εντολή 'Το ό σύ μισείς, ετέ­ρω μη ποιήσης». Αξιοπαρατήρητο ότι μέσα από αυτό το βιο­γράφημα, ουδαμού προκύπτει κάποια έπαρση για ό,τι πέτυχε ο συγγραφέας κάτω από ανείπωτες στρεβλώσεις και αναπο­διές. Κι' αυτό του προσδίδει μεγαλοσύνη ψυχής και συναίσθηση μέτρου. "Παν μέτρον άνθρωπος".

Κων. Δ. Παπαστεργίου